Polska ma komary przenoszące malarię: czy mamy się czego obawiać? Eksperci w Światowy Dzień Malarii
25 kwietnia 2026, 06:38Choć malaria od dekad nie występuje w Polsce jako choroba endemiczna, najnowsze dane pokazują, że przestała być problemem odległym i egzotycznym. Coraz więcej podróżników z chorobami tropikalnymi trafia do polskich szpitali, a warunki środowiskowe – w tym obecność odpowiednich komarów i zmieniający się klimat – sprawiają, że Europa ponownie znajduje się w zasięgu malarii, a także innych chorób przenoszonych przez te owady. W Światowy Dzień Malarii eksperci podkreślają: dziś pytanie brzmi nie „czy”, ale „jak dobrze jesteśmy przygotowani”.
Uczeni rozwiązali zagadkę niebieskiego pierścienia Urana
22 kwietnia 2026, 10:35Poznaliśmy pełne spektrum odbicia dwóch najbardziej zewnętrznych pierścieni Urana, μ i ν. Badania przeprowadzone za pomocą W. M. Keck Observatory oraz Teleskopów Kosmicznych Hubble'a i Webba, dały nam wgląd w szczegółowy skład obu pierścieni. Μ i ν są szczególnie interesujące, gdyż to dwa najbardziej zewnętrzne z 13 pierścieni Urana i są wyjątkowo szerokie.
Neandertalczycy z Jaskini Stajnia. Pierwsze badania mDNA wielu mieszkających tam osób
22 kwietnia 2026, 08:21W Jurze Krakowsko-Częstochowskiej znajduje się Jaskinia Stajnia, jedno z najważniejszych stanowisk neandertalskich w Europie Środkowej. Przez dziesiątki tysięcy lat zachowały się w niej nie tylko kości i narzędzia, ale coś cenniejszego – DNA ludzi, którzy żyli tu przed ostatnim zlodowaceniem. Na łamach Current Biology ukazał się właśnie artykuł First multi-individual Neanderthal mitogenomes from north of the Carpathians, którego autorzy – w tym naukowcy z Uniwersytetu Wrocławskiego i Polskiej Akademii Nauk – donoszą o pierwszym udanym odczytaniu kompletnych genomów mitochondrialnych (DNA dziedziczonego po matce) od wielu neandertalczyków z jednego stanowiska na północ od Karpat.
Jak kawa wpływa na oś jelita-mózg?
21 kwietnia 2026, 10:29Naukowcy z University College Cork postanowili dogłębnie zbadać mechanizmy stojące za pozytywnym wpływem kawy na oś jelita-mózg. Wyniki badań, opublikowane na łamach Nature Communications pokazują, w jaki sposób regularne picie kawy i kawy bezkofeinowej wpływa na mikrobiom jelit, a co za tym idzie, na nasze zachowanie oraz poziom stresu.
Polacy zbadali rzymskie nocniki i znaleźli wyjątkowego pasożyta
20 kwietnia 2026, 10:56Zespół badaczy z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytetu Warszawskiego i Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego przebadał osady moczu i kału zachowane na wewnętrznych ściankach rzymskich nocników z II–IV wieku odkrytych podczas wykopalisk w Novae (w pobliżu Swisztow w Bułgarii) oraz Marcianopolis (dziś Dewnja). Naukowcy wzięli pod lupę cztery nocniki: trzy z Novae i jeden z Marcianopolis. Do badań nadawały się trzy z nich, gdyż jeden z nocników z Novae został dokładnie wyczyszczony przez konserwatorów.
Energia tysięcy Słońc. Po raz pierwszy udało się zmierzyć chwilową moc dżetu czarnej dziury
17 kwietnia 2026, 09:04Dżety czarnych dziur to jedne z najbardziej energetycznych zjawisk we Wszechświecie. Wystrzeliwane z okolic horyzontu zdarzeń z prędkościami bliskimi prędkości światła, wpływają na ewolucję galaktyk, zasilają ośrodek międzygwiazdowy w energię i pola magnetyczne, a nawet drążą gigantyczne pustki w gromadach galaktyk. Mimo to jedno fundamentalne pytanie pozostawało bez odpowiedzi: ile energii niosą te strumienie materii w danej chwili?
W dniu debiutu albumów muzycznych rośnie liczba ofiar na drogach
15 kwietnia 2026, 07:52Vishal Patel, rezydent chirurgii w Brigham and Women's Hospital i naukowiec z Harvard Medical School, jechał samochodem, gdy dostał sms-a od żony. Jego piękniejsza połowa, piosenkarka i miłośniczka muzyki, napisała mu, by posłuchał w serwisie streamingowym utworu, który właśnie tam się ukazał. Patel zaczął przeglądać ekran smartfonu, a kilka sekund później zdał sobie sprawę, że zaczął zjeżdżać samochodem z pasa. To właśnie wówczas naszła go myśl, by zbadać, jaki wpływ na wypadki drogowe ma słuchanie muzyki.
Chlorella a samopoczucie psychiczne – jak zdrowie jelit wpływa na Twój nastrój?
14 kwietnia 2026, 11:58Relacja między tym, co dzieje się w naszym brzuchu, a tym, co czujemy w głowie, jest nierozerwalna. Jelita i mózg komunikują się ze sobą nieustannie za pomocą układu nerwowego i hormonalnego. Czy wiesz, że aż 90% serotoniny, kluczowego neuroprzekaźnika odpowiedzialnego za stabilność emocjonalną, powstaje właśnie w jelitach, a nie w mózgu?
Poznaliśmy szczegółową anatomię układu nerwowego łechtaczki
11 kwietnia 2026, 15:09Tak wygląda łechtaczka. A dokładniej jej nerw grzbietowy (żółty), ciała jamiste (zielone), sieć żylna (niebieski), ciało gąbczaste (purpurowo-różowy) oraz żołądź (przezroczysty szary). Będziecie zaskoczeni – sam się bardzo zdziwiłem – że dopiero teraz opisano szczegółową anatomię układu nerwowego łechtaczki. A pomógł w tym synchrotron.
Astronomowie zauważyli 2 supermasywne czarne dziury, które połączą się w ciągu 100 lat
9 kwietnia 2026, 09:50W centrum niemal każdej dużej galaktyki znajduje się supermasywna czarna dziura, której masa jest o miliony lub nawet miliardy razy większa, niż masa Słońca. Nie jest jednak jasne, jak czarne dziury osiągają tak gigantyczną masę. Sam proces akrecji otaczającego dziurę materiału jest zbyt powolny. Astronomowie obserwowali już we wszechświecie zderzenia galaktyk, stąd więc narodziła się hipoteza, że ich czarne dziury również mogą się zderzać i łączyć, tworząc w ten sposób supermasywne czarne dziury. W sercu blazara Mrk 501 naukowcy odkryli silny dowód na istnienie tam dwóch czarnych dziur, które połączą się za około 100 lat.
